Zelf heb ik sinds kort een app waarmee je bomen kunt determineren. Dat valt nog niet mee, zeker nu er geen bladeren aan de bomen zitten. In onze tuin staan er twee die ik wel thuis kan brengen: een Japanse kers en een appelboom. Vooral de kers is prachtig: in april kleurt hij roze. In Japan is de bloesem van deze boom onderwerp van gedichten. Het is een symbool van vergankelijkheid en nieuw leven. Deze periode wordt zelfs gemarkeerd met een feest, waarbij mensen gaan picknicken onder de kersenbloesem (hanami).
Ook in de Bijbel is er aandacht voor bomen; ze staan vaak symbool voor het leven. De mooiste boom volgens de Bijbel is de cederboom, die wordt beschreven in Ezechiël 13. Ik gebruik hierbij de Bijbel die ik onlangs cadeau kreeg van de SGP-fractie.
Alle vogels in de lucht nestelden in zijn takken.
Alle dieren van het veld wierpen hun jongen onder zijn twijgen.
In zijn schaduw woonden zij allen, vele volken.
Hij was mooi vanwege zijn grootte,
vanwege de lengte van zijn takken,
want zijn wortels reikten tot aan veel water.
Uit dit stukje blijken de voordelen van bomen: ze geven schaduw en koelte en reguleren de waterstand. Veel dieren en planten profiteren van de aanwezigheid van bomen. Vanwege het nut van bomen bevat de Bijbel ook een kapverbod, in Deuteronomium 20.
In het bomenbeleidsplan dat vanavond op tafel ligt, wordt ook veel waarde toegekend aan bomen. We kunnen ons grotendeels vinden in dit plan en in de doelstelling om het aantal bomen te vergroten. Wel hebben we nog enkele ideeën om het plan te verbeteren. Afgelopen week konden inwoners gratis een boom ophalen. Er waren er 1400 beschikbaar. Ik begreep dat uiteindelijk 341 huishoudens gebruik hebben gemaakt van het aanbod. Dat is een mooie score, maar wellicht kan het beter. Tijdens de commissiebehandeling deed ik de suggestie om als gemeente geboorte- of herinneringsbomen aan te bieden, zoals veel gemeenten doen. Bomen zijn immers symbolen van leven. De wethouder werd daar wel blij van, begreep ik, maar ik vroeg mij af of ik dat mocht verstaan als een toezegging.
Een tweede suggestie betreft de communicatie. De voordelen van bomen zijn duidelijk, maar er zijn natuurlijk ook nadelen, zoals bladverlies, schaduw en vogels die poepen. In de passage over informatievoorziening aan inwoners op pagina 39 mist de notie dat, als het gaat om overlast van bomen, het algemeen en particulier belang soms botsen en dat alleen bij onrechtmatige overlast mag worden gekapt. In de advisering aan inwoners moet hier aandacht voor zijn. Kortom: vertel het eerlijke verhaal. Het voert wat te ver om hier een amendement of motie over in te dienen, maar we willen dit wel als aandachtspunt meegeven.
Ten derde – ik ga van de hak op de tak – gebeurt het nog wel eens dat onrechtmatig bomen worden gekapt. Of dat er schade wordt toegebracht aan bomen. Een voorbeeld is de beschadiging aan de beuk in het Pastoriebos, hoogstwaarschijnlijk door werkzaamheden. Daarom willen we dat in het beleidsplan wordt opgenomen dat er in overeenkomsten met initiatiefnemers heldere afspraken worden gemaakt om te borgen dat het Handboek Bomen wordt toegepast. De gemeente handhaaft nauwlettend de naleving en verhaalt eventuele kosten van schade en herstelwerkzaamheden op de initiatiefnemer. Door expliciet te maken dat kosten worden verhaald, weten initiatiefnemers waar ze aan toe zijn. Dit kan een preventieve werking hebben. Dit amendement dien ik in met de SGP.
En dan ons belangrijkste voorstel.
Er zit wat ons betreft een tegenstrijdigheid in het plan. Enerzijds wordt gesteld dat “de gemeente veel belang hecht aan het waarborgen van voldoende schaduwrijke ruimtes rondom de woningen” en dat het “bevorderen van vergroening in de dorpen een kernwaarde is voor de gemeente Barneveld”. Dit komt tot uitdrukking in de 3-30-300-regel. Deze regel houdt in dat iedere bewoner vanuit zijn of haar woning drie bomen moet kunnen zien, dat dertig procent van het stedelijk gebied in de schaduw valt en dat er een mogelijkheid moet zijn voor recreatie in het groen binnen 300 meter van elke woning. Ook zou het plan aansluiten op het klimaatadaptatieplan, waarin staat dat we in 2050 aan deze doelen willen voldoen. Door de raad is toen een motie aangenomen om dat zo mogelijk eerder te realiseren. Tegelijkertijd wordt nu gekozen voor een scenario waarin we pas in 2075 aan de 3-30-300-doelstelling voldoen. De meeste inwoners die nu leven, zullen dat niet meer meemaken.
De ChristenUnie is een groene partij die belang hecht aan goed rentmeesterschap: we moeten duurzame keuzes maken die op lange termijn het beste zijn voor mensen en de natuur. Daar past wat ons betreft scenario Optimaal het beste bij.
Op die manier worden we eerder klimaatadaptatief: onze dorpen zijn dan in 2050 koel en leefbaar. Ook besparen we hierdoor kosten: hittestress leidt immers tot gezondheidsschade, wat vele malen meer kost dan de investering die nodig is. Hoe langer we wachten, hoe groter de schade is, stond in het klimaatadaptatieplan. De totale kosten bedragen 29 miljoen. Bovendien: als we meer planten, hebben we ook ruimte om nu en dan voor woningbouw bomen te kappen.
Samen met PRO’98 dien ik daarom een amendement in om te kiezen voor scenario Optimaal. De raad wil de ambitie voor vergroening en het behalen van de 3-30-300-doelstelling graag in de praktijk realiseren. Tegelijk heeft het college aangegeven dat nadere uitwerking en concretisering van kosten, uitvoeringscapaciteit en locatiekeuzes in het bomenbeheerplan volgen. Dit amendement borgt dat de raad nu richting kiest, met bijbehorend budget, maar dat de definitieve uitvoeringskeuze wordt gemaakt op basis van een toetsbaar beheerplan met harde cijfers en realistische uitvoering. Daarbij is vastgelegd dat eventuele bijstelling van ambitie of tempo altijd opnieuw aan de raad wordt voorgelegd. Of de investeringsbehoefte, als gevolg van de keuze voor scenario Optimaal, wijzigt, zal blijken bij het MIP Uitvoeringsprogramma 2027.
Voorzitter,
We hopen dat dit bomenbeleidsplan leidt tot een groenere en leefbaardere gemeente.
